ما شادمانيم ، و روم در ترس و خشكى در اشتغال ، و دريا در شرم است . « و البّر فى شغل » : خشكى پر شده از ارتش ، خشكى مشغول است و جاى خالى ندارد . « و البحر فى خجل » : دريا از سخاوت او شرمگين است . و لا يستحسن السّجع أيضا إلّا اذا جاء عفوا ، خاليا من التكلّف و التصنع و من ثمّ لا تجد لبليغ كلاما يخلو منه كما لا تخلو منه سورة و إن قصرت . سجع نيز نيكو شمرده نمىشود مگر وقتى كه روان و راحت ، بىزحمت و بدون به زور پرداختن در كلام بيايد . و از اينجاست كه تو سخن تهى از سجع براى بليغ نمىيابى ، همان‌گونه كه هيچ سوره‌اى هرچند كوتاه خالى از سجع نيست . 5 - الموازنة الموازنة هى تساوى الفاصلتين فى الوزن دون التقفية نحو قوله تعالى : 5 - موازنه موازنه برابرى دو فاصله در وزن است بدون توافق در قافيه ؛ مانند سخن خداى و الا : « وَ نَمارِقُ مَصْفُوفَةٌ وَ زَرابِيُّ مَبْثُوثَةٌ » « 1 » و بالش‌ها و پشتىهاى صف داده شده و فرشهاى فاخر گسترده . فانّ مصفوفة و مبثوثة متّفقتان فى الوزن دون التّقفية . « مصفوفة » و « مبثوثة » در وزن متّفق‌اند و در قافيه مختلف . و مانند سخن شاعر : افاد فساد و قاد فزاد * و ساد فجاد و عاد فأفضل سود رساند پس آقايى يافت ، و رهبرى كرد آنگاه افزود و بزرگى كرد پس نيكو گشت ، ( بخشيد ) و بازگشت و احسان داد . 6 - الترصيع التّرصيع هو توازن الألفاظ مع توافق الأعجاز أو تقاربها مثال التّوافق نحو قوله تعالى : 6 - ترصيع : ترصيع هم‌وزن بودن الفاظ و همسان بودن حروف پايانى كلمات يا تقارب آنهاست .

--> ( 1 ) - غاشيه ، 15 و 16